مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: اثر عصاره آویشن بر عملکرد کلنی‌های زنبورعسل

شناسه مقاله: 1-193-2026

نویسندگان: الهامه تقی‌نژاد ، روح‌اله کیانفر ، حسین جانمحمدی ، آرش جوانمرد ،

چکیده مقاله

زمینه: کاهش جهانی جمعیت کلنی‌های زنبورعسل به دلیل عوامل بیماری‌زا، کنه‌های انگلی و مقاومت آنتی‌بیوتیکی، نیاز فوری به جایگزین‌های طبیعی برای درمان‌های شیمیایی را ایجاد کرده است. آویشن (Thymus vulgaris) و ترکیب فعال آن تیمول، خواص ضد میکروبی، ضد قارچی و کنه‌کشی امیدوارکننده‌ای برای کاربردهای زنبورداری نشان داده‌اند. هدف: این مطالعه با هدف بررسی اثرات مکمل عصاره آویشن بر عملکرد کلنی‌های زنبورعسل، شامل تولید عسل، تخم‌گذاری ملکه، پرورش نوزادان، زمستان‌گذرانی و مقاومت به عفونت‌های Varroa destructor و Nosema انجام شد. روش پژوهش: این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تیمار (عصاره آویشن و کنترل) و چهار تکرار (۸ کندو) به مدت ۶۰ روز در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ اجرا شد. در سال ۱۴۰۲، عصاره آویشن (۱۰ سی‌سی در لیتر) به شربت یک به یک اضافه شد؛ در سال ۱۴۰۳، به صورت اسپری بر روی قاب‌ها و زنبورهای عسل اعمال شد. از دو نژاد زنبورعسل استفاده شد: نژاد اتریشی (۱۴۰۲) و نژاد چینی (۱۴۰۳). پارامترهای اندازه‌گیری شده شامل تولید عسل، تخم‌گذاری ملکه، تعداد لارو و شفیره، زمستان‌گذرانی و مقاومت به بیماری‌ها بودند. یافته‌ها: کندوهای تیمار شده با آویشن تولید عسل معنی‌داری بالاتری نسبت به گروه کنترل در هر دو سال نشان دادند (۰٫۰۵ > p). میزان تخم‌گذاری ملکه، تعداد لارو و شفیره در گروه‌های آویشن در بیشتر دوره‌های اندازه‌گیری به طور معنی‌داری بالاتر بود. میزان زمستان‌گذرانی در گروه‌های تیمار شده با آویشن به طور معنی‌داری بهبود یافت (۰٫۰۵ > p). بیشترین اثرات مرگ‌ومیر عصاره آویشن بر کنه واروا ۸۱٪ در ۴۸ ساعت بود و کاهش اسپور نوزما پس از تیمار با عصاره ۴ تا ۵ برابر بود. روش اسپری در سال ۱۴۰۳ کارایی برتری در مقابله با واروا و نوزما نسبت به مکمل‌سازی غذایی در سال ۱۴۰۲ نشان داد. نتیجه‌گیری: عصاره آویشن می‌تواند به عنوان جایگزین طبیعی مؤثری برای آنتی‌بیوتیک‌ها و کنه‌کش‌های شیمیایی عمل کرده و عملکرد کلنی، سلامت دستگاه گوارش و مقاومت به بیماری‌ها را بهبود بخشد. روش اسپری کردن رویکردی نوین و امیدوارکننده در مدیریت زنبورداری محسوب می‌شود.

کلمات کلیدی:

عصاره آویشن، تیمول، زنبورعسل، عملکرد کلنی، واروا، نوزما