مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: اثر عصاره نعناع بر عملکرد کلنی‌های زنبورعسل

شناسه مقاله: 1-194-2026

نویسندگان: الهامه تقی‌نژاد ، روح‌اله کیانفر ، حسین جانمحمدی ، آرش جوانمرد ،

چکیده مقاله

زمینه: کاهش جهانی جمعیت کلنی‌های زنبورعسل به دلیل عوامل بیماری‌زا، کنه‌های انگلی و باقی‌مانده‌های شیمیایی، نیاز فوری به جایگزین‌های طبیعی برای کنه‌کش‌های سنتزی و آنتی‌بیوتیک‌ها را ایجاد کرده است. نعناع فلفلی (Mentha piperita) و ترکیب فعال آن منتول، خواص کنه‌کشی، ضد میکروبی و حشره‌کشی امیدوارکننده‌ای برای کاربردهای زنبورداری نشان داده‌اند.هدف: این مطالعه با هدف بررسی اثرات مکمل عصاره نعناع بر عملکرد کلنی‌های زنبورعسل، شامل تولید عسل، تخم‌گذاری ملکه، پرورش نوزادان، زمستان‌گذرانی و مقاومت به عفونت‌های Varroa destructor و Nosema انجام شد. روش پژوهش: این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو تیمار (عصاره نعناع و کنترل) و چهار تکرار (۸ کندو) به مدت ۶۰ روز در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ اجرا شد. در سال ۱۴۰۲، عصاره نعناع (۱۰ سی‌سی در لیتر) به شربت یک به یک اضافه شد؛ در سال ۱۴۰۳، به صورت اسپری بر روی قاب‌ها و زنبورهای عسل اعمال شد. از دو نژاد زنبورعسل استفاده شد: نژاد اتریشی (۱۴۰۲) و نژاد چینی (۱۴۰۳). پارامترهای اندازه‌گیری شده شامل تولید عسل، تخم‌گذاری ملکه، تعداد لارو و شفیره، زمستان‌گذرانی و مقاومت به بیماری‌ها بودند. یافته‌ها: کندوهای تیمار شده با نعناع تولید عسل معنی‌داری بالاتری نسبت به گروه کنترل در هر دو سال نشان دادند (۰٫۰۵ > p). اسانس نعناع تولید عسل را تا ۳۵٫۴۱٪ نسبت به گروه کنترل افزایش داد. میزان تخم‌گذاری ملکه، تعداد لارو و شفیره در گروه‌های نعناع در بیشتر دوره‌های اندازه‌گیری به طور معنی‌داری بالاتر بود. میزان زمستان‌گذرانی در گروه‌های تیمار شده با نعناع به طور معنی‌داری بهبود یافت (۰٫۰۵ > p). اسانس نعناع کارایی ۵۸٫۵٪ در برابر کنه واروا با مناسب‌ترین نسبت انتخابی (SR > 9) برای استفاده ایمن نشان داد. اسانس نعناع همچنین کارایی ۷۷٫۴۵٪ در برابر نوزموزیس در شرایط مزرعه نشان داد. روش اسپری در سال ۱۴۰۳ کارایی برتری در مقابله با واروا و نوزما نسبت به مکمل‌سازی غذایی در سال ۱۴۰۲ نشان داد. نتیجه‌گیری: عصاره نعناع می‌تواند به عنوان جایگزین طبیعی مؤثری برای کنه‌کش‌های سنتزی و آنتی‌بیوتیک‌ها عمل کرده و عملکرد کلنی، سلامت دستگاه گوارش و مقاومت به بیماری‌ها را بهبود بخشد. روش اسپری کردن رویکردی نوین و امیدوارکننده در مدیریت زنبورداری محسوب می‌شود.

کلمات کلیدی:

عصاره نعناع، منتول، زنبورعسل، عملکرد کلنی، ، واروا، نوزما