مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: بررسی اثر فلزات سنگین به‌عنوان آلاینده‌های آب روی عسل و سلامت زنبورهای عسل

شناسه مقاله: 1-87-2026

نویسندگان: آی سان شیخی ، محسن خوب ایمچه ، علی نعمت‌اله‌زاده ،

چکیده مقاله

آلودگی آب و محیط‌زیست به فلزات سنگین یکی از مهم‌ترین تهدیدها برای سلامت زنبور عسل، کیفیت عسل و در نهایت سلامت انسان است. زنبورهای عسل به‌دلیل جستجوی گسترده در محیط، به‌عنوان شاخص زیستی (Bioindicator) برای پایش آلودگی‌های محیطی شناخته می‌شوند. توسعه شهرها، فعالیت‌های صنعتی، استفاده از کودهای شیمیایی در کشاورزی، ترافیک شهری و گرد و غبار فلزات سنگین این محصول را در معرض آلودگی زیست‌محیطی قرار داده است. آلودگی آب به فلزات سنگین می‌تواند از طریق منابع آب، شهد و گرده وارد زنبور عسل شود. این فلزات باعث اختلال عصبی، کاهش قدرت جهت‌یابی، تضعیف سیستم ایمنی و کاهش جمعیت کلنی می‌شوند. بخشی از فلزات نیز وارد عسل، گرده و موم شده و کیفیت و ایمنی این محصولات را کاهش می‌دهد. به همین دلیل زنبور عسل و عسل به‌عنوان ابزارهای مهم پایش آلودگی‌های محیط‌زیستی شناخته می‌شوند. بنابراین در این مقاله اثرات نامطلوب فلزات سنگین روی عسل که بیشترین آلودگی را از طریق آب، خاک و هوا دارد، بررسی شد. نتایج نشان داد این آلودگی بیشترین تاثیر را روی عسل و زنبورها دارد. در مناطقی که لجن فاضلاب به‌عنوان اصلاح‌کننده خاک استفاده شده، دارای سطوح بالای فلزات سنگین بودند. عسل تولیدی می‌تواند حاوی غلظت‌های قابل‌توجهی از سرب، کادمیوم باشد که به‌دلیل پایداری طولانی مدت و قابلیت تجمع‌زیستی در محیطزیست از عوامل بیماری‌زا محسوب می‌شوند. آلودگی ناشی از کادمیوم، روی، منگنز و مس به‌ شرایط محلی بستگی داشته و مربوط به استفاده از آفت‌کش‌ها و تعلیق مجدد خاک‌های آلوده و پسماند کشاورزی است. با نتایج به‌دست آمده از مطالعات انجام شده استفاده از فناوری‌های نوین برای حذف یا کاهش اثر فلزات سنگین در آب و محیطزیست ضروری است.

کلمات کلیدی:

فلزات سنگین، آلوگی آب، عسل، زنبورعسل