مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: بهره‌وری پایدار در کشاورزی مدرن با تکیه بر سیستم های اگروفارستری در اراضی کوچک مقیاس

شناسه مقاله: 1-55-2026

نویسندگان: اکرم حاجی ، سجاد قنبری ،

چکیده مقاله

آگروفارستری به عنوان یک استراتژی نوآورانه، با ادغام درختان، محصولات کشاورزی و دام در یک سیستم واحد، پلی بین کشاورزی و حفاظت از منابع طبیعی ایجاد می‌کند. این روش پایدار با افزایش تنوع زیستی، بهبود حاصلخیزی خاک، و ایجاد فرصت‌های متنوع درآمدی، راهکاری مؤثر برای کاهش فقر، تأمین امنیت غذایی و مقابله با تخریب محیط زیست محسوب می‌شود. در حالی که کشاورزی متداول با چالش‌هایی نظیر وابستگی به نهاده‌های شیمیایی و آسیب‌پذیری اقتصادی روبروست، آگروفارستری با بهره‌گیری از اثرات هم‌افزایی میان مؤلفه‌ها، تاب‌آوری اکوسیستم و معیشت را افزایش می‌دهد. مطالعات پیشین مزایای کشت مخلوط (مانند کاهش علف‌هرز و نفخ دام) و سودآوری سیستم‌های تک‌محصولی کاکائو و قهوه را تأیید کرده‌اند، اما پژوهش حاضر در منطقه هوراند (آذربایجان شرقی) با بررسی یک سیستم چندلایه شامل درختان میوه و چوبی، درختچه‌هایی مانند زغال‌اخته، زنبورداری و طیور، شکاف تحقیقاتی تعاملات همزمان زیستی و اقتصادی را پر می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که این الگو با ایجاد ریزاقلیم، گرده‌افشانی، کنترل بیولوژیک آفات و تولید کود آلی، چرخه بسته مواد مغذی را شکل می‌دهد. کشت معیشتی محصولاتی نظیر سیب‌زمینی و سیر در زیراشکوب درختان، امنیت غذایی و تنوع درآمد (عسل، میوه، گوشت، چوب) را به همراه دارد. در مجموع، آگروفارستری چندلایه در اراضی کوچک‌مقیاس، راهبردی انعطاف‌پذیر، سودآور و پایدار برای مقابله با نوسانات بازار و تغییرات اقلیمی است.

کلمات کلیدی:

اگروفارستری، تنوع زیستی، پایداری کشاورزی، مدیریت اکوسیستم