همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

‌هدف از این مطالعه بررسی تأثیر استفاده از پودر قند و نشاسته ذرت بر مرگ ‌و میر جرب واروا در زنبور عسل و توسعه کلنی زنبور عسل در طول فصل پرورشی می‌باشد. در این آزمایش از 15 کلنی با ملکه خواهری یکسان با تعداد قاب‌های یکسان (8 قاب) و جمعیت کارگری تقریبی یکسان در قالب 3 تیمار آزمایشی در ۵ تکرار استفاده شد. تمامی کلنی‌ها از شرایط تغذیه‌ای یکسان برخوردار و آلوده به جرب واروا بود. از روش پاشیدن قند و یا نشاسته ذرت بر روی زنبورها 4 مرتبه به فاصله زمانی ۷ روز یک بار استفاده شد. در هر بار پاشش 120 گرم پودر قند و یا نشاسته ذرت با استفاده از الک ریز روی زنبورها پاشیده شد. در اثر استفاده از نشاسته ذرت میزان عسل و سلول‌های حاوی عسل در مقایسه با تیمار شاهد و پودر قند، کاهش معنی‌دار داشت. نشاسته ذرت باعث کاهش در تعداد تعداد سلول‌های حاوی لارو و تخم و شفیره در مقایسه با تیمار شاهد و تیمار پودر قند شد. پودر قند بیشترین تأثیر را در کنترل جرب واروا داشته است. به طور میانگین از هر 1000 زنبور کارگر در کندو 11 زنبور آلوده به این جرب بودند که در مقایسه با تیمار شاهد به طور معنی‌داری کمتر بودند (43 زنبور آلوده در هر 1000 زنبور). پودر قند باعث لغزنده شدن سطح بدن زنبور شده و موجب می‌شود تا جرب از روی بدن زنبورعسل بیفتد. تعداد زنبوران کارگر تلف شده در اثر استفاده از تیمارهای مختلف در مقایسه با گروه شاهد بطور معنی‌داری بیشتر بود (05/0>p) که نشان از تأثیر افزایشی معنی‌دار در مرگ و میز زنبوران کارگر در اثر استفاده از تیمارهای آزمایشی در مقایسه با تیمار شاهد است. استفاده از نشاسته ذرت نیز راندمان 28/16 درصدی در مقابل تیمار شاهد در ریزش کنه روی زنبوران کارگر داشت که در صنعت زنبورداری چندان کارامد نیست. بیش‌ترین میزان کنترل جرب واروا در تیمار پودر قند حاصل شد که راندمان پاشیدن پودر قند در کنترل این آفت در روی زنبوران عسل کارگر و شفیره به ترتیب 42/74 و 67/66 درصد بود. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که استفاده از پودر قند اگرچه می‌تواند در کنترل جرب واروا تأثیر بسزایی داشته باشد و بدلیل شیمیایی و دارویی نبودن و قیمت مناسب بین زنبورداران مقبولیت داشته باشد. ولی این روش کنترل جرب واروا نمی‌تواند بصورت صد درصد باعث کنترل جرب واروا گردد از طرفی باعث تلفات معنی‌دار در زنبوران کارگر می‌گردد. بنابراین پیشنهاد می‌شود از این روش صرفا در کنترل جرب واروا در ماه‌های قبل از برداشت عسل جهت جلوگیری از باقیمانده دارویی حاصل از کنه کش‌ها استفاده شود و به عنوان راهکار درمانی و یا قطعی در از بین بردن جرب واروا توصیه نمی‌شود.

کلمات کلیدی:

زنبور عسل، جرب واروا، نشاسته ذرت، پودر قند