همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

شناخت تغییرات زمانی و مکانی عناصر غذایی خاک، نقش مهمی در مدیریت پایدار حاصلخیزی و کشاورزی دقیق دارد. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات ساختار مکانی کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg) و پتاسیم (K) قابل تبادل طی یک دوره هشت‌ساله با استفاده از روش‌های زمین‌آماری انجام شد. برای این منظور، داده‌های حاصل از دو مرحله نمونه‌برداری در سال‌های مختلف با استفاده از نرم‌افزارGS + تجزیه و تحلیل شدند و بهترین مدل نیم‌تغییرنما برای هر عنصر انتخاب گردید. سپس پارامترهای زمین‌آماری شامل Nugget و Range به‌منظور ارزیابی تغییرات ساختار مکانی عناصر مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در کلسیم، مقدار Nugget از 3/89 به 147 و برد مؤثر از 46/3 به 19/0 کاهش یافت که بیانگر افزایش ناهمگنی و کاهش پیوستگی مکانی این عنصر در طول دوره مطالعه است. در منیزیم نیز Nugget از 3/89 به 9/289 افزایش و برد مؤثر از 46/3 به 045/0 کاهش یافت که نشان‌دهنده تضعیف شدید ساختار مکانی و افزایش تغییرات در مقیاس‌های کوچک بود. در مقابل، پتاسیم رفتاری متفاوت نشان داد؛ به‌طوری‌که Nugget از 432/0 به 032/0 کاهش و برد مؤثر از 18/0 به 46/3 افزایش یافت که حاکی از کاهش تغییرات تصادفی و گسترش همبستگی مکانی این عنصر است. همچنین نقشه زمان اول و دوم برای هر کدام از عناصر تهیه شد. به طور کلی، نتایج نشان داد که تغییرات زمانی، ساختار مکانی کاتیون‌های قابل تبادل را به‌طور متفاوت تحت تأثیر قرار داده است؛ به‌گونه‌ای که کلسیم و منیزیم با کاهش پیوستگی مکانی و افزایش ناهمگنی همراه بودند، در حالی که پتاسیم افزایش همبستگی فضایی را نشان داد. این یافته‌ها بر اهمیت پایش زمانی ویژگی‌های خاک و استفاده از روش‌های زمین‌آماری در مدیریت بهینه حاصلخیزی و تدوین برنامه‌های نمونه‌برداری دقیق تأکید می‌کنند.

کلمات کلیدی:

زمین‌آمار، +GS، کلسیم، منیزیم، پتاسیم، تغییرات زمانی، حاصلخیزی خاک