همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

پایداری و سلامت بوم‌سازگان‌های طبیعی به تنوع گونه‌های گیاهی وابسته است. تعیین عواملی که تنوع گونه‌های گیاهی را کنترل می‌کنند و اثر مثبت یا منفی بر آن دارند در علم بوم‌شناسی اهمیت ویژه‌ای دارد. حضور دام در جنگل‌های زاگرس دارای پیامدهای منفی مستقیم و غیرمستقیم بوده و ﺟﻨﺒـﻪ‌ﻫـﺎي ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ از عرصۀ جنگلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که از جملۀ آن می‌توان به کاهش تنوع زیستی گونه‌های گیاهی اشاره نمود. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿـﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﯽ اثرهای تردد دام بر تنوع گیاهی زیراشکوب در یک مسیر دائمی تردد دام در قسمتی از جنگل‌های زاگرس (دلفان-لرستان) انجام گرفت. از آنجا که محدوده تحت دو نوع کاربری متفاوت (تودۀ شاهد و مسیر تردد دام) قرار داشت، 20 قطعه‌نمونه در هر واحد تعیین و به‌روش نمونه‌برداری سیستماتیک تصادفی در طول دو ترانسکت در ازای 100 متر (در مجموع 40 قطعه‌نمونه) برداشت شد. در هر قطعه‌نمونه شاخص‌های تنوع زیستی (شاخص‌های غنای مارگالف و منهینیک، شاخص‌های یکنواختی سیمپسون، شانون – وینر، پیلو و بریلوئین، شاخص‌های تنوع سیمپسون، شانون – وینر، N هیل، بریلوئین و مکنتاش)، فهرست و تعداد گونه‌های علفی زیراشکوب مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج در مسیر مالرو 26 گونۀ گیاهی از 12 خانواده و در عرصۀ جنگل نیز 28 گونۀ گیاهی از 14 خانواده مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد فقط شاخص غنای مارگالف در مسیر مالرو و عرصۀ جنگل تفاوت معنی‌داری را نشان داد. همچنین در خصوص شاخص‌های یکنواختی نتایج نشان داد که این دو منطقه از نظر شاخص‌های یکنواختی تفاوت معنی‌داری با هم ندارند. بررسی شاخص‌های تنوع نیز نشان داد که شاخص‌های شانون- وینر، N هیل و بریلوئین در عرصۀ جنگل بیشتر از مسیر مالرو است. در بقیۀ شاخص‌ها اختلاف معنی‌داری بین دو منطقه مشاهده نشد. نتایج کلی این پژوهش نشان داد که تردد دام در مسیرهای مالرو اثرهای منفی قابل توجهی بر پوشش گیاهی دارد. بدون شک با کسب اطلاعات کافی و جامع می‌توان راهکارهای مدیریتی لازم برای کاهش اثرهای محیط‌زیستی حضور دام در عرصه‌های جنگلی زاگرس ارائه کرد.

کلمات کلیدی:

زاگرس مرکزی، شاخص‌های تنوع زیستی، مسیر مالرو