همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

چکیده زنبورعسل (Apis mellifera) به‌عنوان مهم‌ترین گرده‌افشان جهان، نقشی بی‌بدیل در پایداری اکوسیستم‌ها، بهره‌وری کشاورزی و حفاظت از تنوع زیستی گیاهان ایفا می‌کند. بااین‌حال، جمعیت‌های زنبورعسل در دهه‌های اخیر با کاهش چشم‌گیری مواجه شده‌اند که ریشه در مجموعه‌ای از عوامل تنش‌زای زیستی و غیرزیستی دارد. در میان این تهدیدات، فرسایش تنوع ژنتیکی به‌عنوان عاملی پنهان اما بنیادین، توانایی سازگاری و تاب‌آوری بلندمدت کلنی‌ها را به‌شدت تضعیف می‌کند. مقاله‌حاضر با رویکردی مروری، ابتدا به تبیین مفهوم تنوع ژنتیکی در زنبورعسل و روش‌های سنجش آن می‌پردازد، سپس عوامل تهدیدکننده‌ی این تنوع را شامل واردات و جابجایی جمعیت‌ها، اهلی‌سازی و انتخاب یک‌سویه، کاهش جمعیت‌های وحشی، تغییرات اقلیمی، آفات و بیماری‌ها، و تخریب زیستگاه مورد بررسی قرار می‌دهد. در ادامه، پیامدهای کاهش تنوع ژنتیکی در قالب تنگناهای ژنتیکی، کاهش توان سازگاری و افزایش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات نوپدید تحلیل می‌شود. سرانجام، راهکارهای احیای زیست‌بوم بر پایه‌ی طبیعت شامل حفاظت از زیرگونه‌های بومی، کاشت گونه‌های گیاهی بومی و ایجاد کریدورهای گرده‌افشانی، زنبورداری طبیعی با تکیه بر انتخاب طبیعی، و مدیریت یکپارچه و پایدار به‌عنوان چارچوبی کارآمد برای حفاظت از تنوع ژنتیکی و احیای کارکردهای اکولوژیک زنبورعسل پیشنهاد می‌شود.

کلمات کلیدی:

زنبورعسل، تنوع ژنتیکی، تنگنای ژنتیکی، احیای زیست‌بوم، راهکارهای مبتنی بر طبیعت،