مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: رمزگشایی از سازوکارهای ژنتیکی سازگاری زنبور عسل بومی مناطق خشک با تغییرات اقلیمی

شناسه مقاله: 1-177-2026

نویسندگان: نعمت هدایت ،

چکیده مقاله

اهمیت زنبور عسل در گرده‌افشانی و نقش کلیدی آن در حفظ تنوع زیستی، پایداری اکوسیستم و امنیت غذایی، موجب توجه گسترده پژوهشگران به این حشره شده است. تغییرات اقلیمی، گسترش خشکسالی و افزایش دما، جمعیت زنبور عسل را با تهدیدهای جدی مواجه کرده است. ازاین‌رو، شناخت مکانیسم‌های ژنتیکی مؤثر در سازگاری می‌تواند نقش مهمی در حفظ و پایداری جمعیت این گرده‌افشان ارزشمند در طبیعت داشته باشد. پیشرفت‌های اخیر در فناوری‌های نوین ژنتیکی، به‌ویژه ژنومیکس و توالی‌یابی نسل جدید (NGS)، امکان مطالعه گسترده و رمزگشایی معماری ژنومی زنبور عسل را برای بهره‌برداری پایدار و حفاظت از این گونه در اکوسیستم‌های طبیعی فراهم کرده است. ازاین‌رو، مطالعه حاضر با هدف بررسی اهمیت معماری ژنومی زنبور عسل و مرور مطالعات انجام‌شده در این زمینه انجام گرفت. نتایج مطالعات نشان داد که بیش از دو میلیون تنوع نوکلئوتیدی (SNP) در جمعیت‌های مختلف زنبور عسل شناسایی شده است. بررسی عملکردی این واریانت‌ها نیز وجود ژن‌های مهمی را در نواحی انتخابی ژنوم نشان داد که در سازگاری با شرایط خشکسالی، تحمل گرما، بقا، ماندگاری و موفقیت تولیدمثلی زنبور عسل نقش اساسی دارند. این یافته‌ها بیانگر آن است که بهره‌گیری از ذخایر ژنتیکی، به‌ویژه در زنبورهای عسل بومی، می‌تواند راهبردی مؤثر برای افزایش تاب‌آوری گرده‌افشان‌ها در برابر تغییرات اقلیمی و احیای اکوسیستم‌های مبتنی بر طبیعت باشد.

کلمات کلیدی:

زنبور عسل، تغییر اقلیم، گرده‌افشان‌ها، ژنومیک، سازگاری به خشکی.