همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

هدف این مطالعه، مرور و ارزیابی جامع روش‌های متداول و نوین تشخیص تقلب در عسل، مقایسه عملکرد آن‌ها و بررسی نقش فناوری‌های نوظهور در بهبود اصالت‌سنجی این محصول است. در این مقاله مروری، مطالعات منتشرشده درباره روش‌های فیزیکوشیمیایی، حسی، میکروسکوپی، کروماتوگرافی، طیف‌سنجی، روش‌های مولکولی مبتنی بر DNA، تصویربرداری فراطیفی، زیست‌حسگرها و سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی بررسی و از نظر دقت، حساسیت، سرعت، هزینه، قابلیت اجرا و محدودیت‌های کاربردی مقایسه شدند. طبق نتایج روش‌های سنتی همچنان برای غربالگری اولیه و کنترل کیفیت کاربرد دارند، اما در شناسایی تقلب‌های پیچیده، به‌ویژه افزودن شربت‌های قندی با ترکیب مشابه عسل طبیعی، با محدودیت مواجه هستند. در مقابل، فناوری‌های نوین به‌ویژه طیف‌سنجی‌های FTIR، NIR، رامان، SERS و NMR، همراه با روش‌های کروماتوگرافی و الگوریتم‌های کمومتریک و یادگیری ماشین، دقت و قابلیت اطمینان بالاتری در تشخیص تقلب، تعیین منشأ و ارزیابی کیفیت عسل نشان داده‌اند. همچنین فناوری‌هایی مانند تصویربرداری فراطیفی، زیست‌حسگرها، سامانه‌های قابل حمل و روش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، ظرفیت بالایی برای توسعه آزمون‌های سریع، غیرمخرب و برخط دارند، هرچند استانداردسازی، اعتبارسنجی بین‌آزمایشگاهی، کاهش هزینه تجهیزات و ایجاد پایگاه‌های داده مرجع همچنان از چالش‌های اصلی محسوب می‌شوند. به‌طور کلی، تلفیق فناوری‌های طیف‌سنجی، کروماتوگرافی، روش‌های مولکولی و هوش مصنوعی، همراه با سامانه‌های ردیابی دیجیتال، رویکردی مؤثر برای ارتقای دقت تشخیص تقلب، تضمین اصالت و کیفیت عسل و تقویت نظام‌های کنترل کیفیت در زنجیره تأمین این محصول فراهم می‌کند.

کلمات کلیدی:

آنالیز کروماتوگرافی، تقلب در عسل، تکنیک‌های طیف‌سنجی، روش‌های تشخیص تحلیلی.