همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

زمینه: حوضه‌های آبخیز به‌عنوان واحدهای طبیعی مدیریت منابع آب و خاک، در سراسر جهان تحت تأثیر تغییر کاربری اراضی، تغییر اقلیم و بهره‌برداری ناپایدار قرار دارند که پیامد آن، تخریب پوشش گیاهی، افزایش رواناب و فرسایش، و کاهش خدمات اکوسیستمی است. رویکرد مدیریت یکپارچه آبخیز مبتنی بر راهکارهای طبیعت‌پایه، چارچوبی نوین برای احیای هم‌زمان عملکردهای هیدرولوژیک و اکولوژیک این حوضه‌ها فراهم می‌آورد. هدف: هدف از این پژوهش مروری، تحلیل و جمع‌بندی شواهد علمی درباره اجزای اصلی مدیریت یکپارچه آبخیز و اثربخشی راهکارهای طبیعت‌پایه در احیای بوم‌شناختی حوضه‌های آبخیز است. روش: این مطالعه با رویکرد مرور روایی-تحلیلی و جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های علمی معتبر با کلیدواژه‌های مرتبط با مدیریت آبخیز، راهکارهای طبیعت‌پایه و احیای بوم‌شناختی انجام شد و یافته‌های حدود هشت منبع پژوهشی واجد شرایط استخراج و تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که راهبرد احیای زیستگاه‌های حاشیه رودخانه (ریپارین) اثربخشی بسیار بالاتری نسبت به احیای شیب‌های تند در کاهش صادرات رسوب حوضه دارد (به‌ترتیب ۷۸ در برابر ۲۷ درصد کاهش با احیای ۲۵ درصد از سطح حوضه)، و ترکیب اقدامات ساختاری و طبیعت‌پایه در مقیاس حوضه، تنظیم هیدرولوژیک، کیفیت آب و تنوع زیستی را هم‌زمان بهبود می‌بخشد. نتیجه‌گیری: مدیریت یکپارچه آبخیز مبتنی بر راهکارهای طبیعت‌پایه، به‌ویژه با اولویت‌دهی به احیای نواحی ریپارین، رویکردی مقرون‌به‌صرفه و مؤثر برای احیای بوم‌شناختی حوضه‌های آبخیز است، هرچند موفقیت آن به مکان‌یابی دقیق، مشارکت جوامع محلی و حکمرانی مناسب سرزمین وابسته است.

کلمات کلیدی:

احیای بوم‌شناختی، راهکارهای طبیعت‌پایه، مدیریت آبخیز، مدیریت یکپارچه حوضه، نواحی ریپارین