عنوان مقاله: مروری بر اثرات سمیت غلظت‌های مختلف آمونیاک در بافت‌های آبشش و کبد ماهی
شناسه مقاله: 1-17-2026نویسندگان: جواد خارکن ، ملیحه یعقوبی ،
آمونیاک یک عامل خطر کلیدی در سیستم‌های آبزی‌پروری است و به عنوان یک محصول دفعی اصلی در آبزیان و یک آلاینده رایج متابولیک و محیطی در آب‌های طبیعی شناخته شده است و تأثیرات فیزیولوژیک و آسیب‌شناختی عمیقی بر ماهیان دارد و می‌تواند سبب ایجاد استرس اکسیداتیو آبزیان شود. اثرات سمیت آمونیاک تحت تاثیر عوامل محیطی مانند شوری، pH و دما متفاوت می باشد. غلظت بیش از حد آمونیاک در محیط‌های آبی باعث ایجاد پاسخ‌های استرس در ماهی‌ها و سایر موجودات آبزی می‌شود و بر رفتار تغذیه‌ای آنها تأثیر می‌گذارد. استرس بیش از حد آمونیاک ممکن است به بافت های مختلف ماهی آسیب برساند علاوه بر این، قرار گرفتن در معرض آمونیاک برای مدت طولانی، وضعیت فیزیولوژیکی ماهی را با ایجاد التهاب در آبشش‌ها، روده‌ها و کبد ماهی مختل می‌کند. آبشش ماهی یک اندام تنفسی مهم با عملکردهای تنفس، فیلتراسیون، دفع آمونیاک، نیتروژن و تنظیم اسمزی است. آبشش ماهی در تماس مستقیم با استرس یا آلودگی محیطی است که به راحتی دچار آسیب های بافت شناسی می شود. کبد ماهی یکی از اندام‌های اصلی برای حفظ عملکردهای فیزیولوژیکی است و آسیب یا ضایعات آن می‌تواند باعث عدم تعادل متابولیسم تغذیه‌ای، اختلال در سیستم ایمنی و کاهش مقاومت در برابر بیماری در ماهی‌ها شود. از آنجایی که سمیت آمونیاک می‌تواند عملکرد تنفسی و متابولیک ماهی را مختل کرده و در نهایت بقا و رشد آن را تحت تأثیر قرار دهد، ارزیابی این تغییرات بافتی می‌تواند به‌عنوان شاخصی زیستی برای پایش کیفیت آب و تأثیر آلاینده‌ها بر اکوسیستم‌های آبی مورد استفاده قرار گیرد لذا هدف از این مطالعه مروری بر اثرات سمیت غلظت‌های مختلف آمونیاک بر بافت آبشش و کبد ماهی می باشد.
کلمات کلیدی:آبزیان، استرس اکسیداتیو، التهاب، هیستوپاتولوژی