مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: مروری بر اثرات شوری بر شاخص‌های خون‌شناسی در ماهی‌های مختلف

شناسه مقاله: 1-19-2026

نویسندگان: جواد خارکن ، ملیحه یعقوبی ،

چکیده مقاله

افراط در عوامل غیرزیستی به ویژه در عوامل فیزیکوشیمیایی منجر به، نوسانات در محیط آبی و ایجاد استرس بر جانوران آبزی می‌شود. ماهی‌ها در شرایط متغیر محیطی بسیار مستعد استرس هستند. شوری یک عامل استرس غیرزیستی مهم است که در درجه اول به دلیل فعالیت‌های انسانی رخ می‌دهد و تا حد زیادی بر رشد، متابولیسم و تنظیمات اسمزی ماهی تأثیر می‌گذارد. علاوه بر این، افزایش سطح شوری می‌تواند منجر به خطرات سلامتی مرتبط با دریافت اکسیژن که در نتیجه باعث ناهنجاری‌های تنفسی، استرس اکسیداتیو و اختلال در سلامت خون ‌شود. گرمایش جهانی، شور شدن آب و افزایش استفاده انسانی از منابع آب شیرین اثرات شدیدی بر منابع آب و شیوه‌های آبزی‌پروری داشته است که در نتیجه بر موجودات آبزی و تولید ماهی تاثیرگذار است. شور شدن آب‌های زیرزمینی یکی از مهمترین مشکلات ناشی از بهره‌برداری بیش از حد از آب شیرین، غرقاب شدن و فرآیندهای انسانی است و این مشکل در مناطق خشک و نیمه‌خشک که آب‌های زیرزمینی منبع اصلی آب هستند، شدیدتر می‌شود. خون شاخص قابل اعتمادی برای اندازه‌گیری استرس در ماهی است بنابراین، بینش‌هایی در مورد آسیب‌های احتمالی و وضعیت کلی سلامت ماهی ارائه می‌دهد. پارامترهای خون‌شناسی به‌عنوان شاخص‌های حساس و سریع‌الاثر وضعیت فیزیولوژیک، به‌طور گسترده‌ای برای پایش پاسخ ماهیان به تنش شوری مورد استفاده قرار می‌گیرند. بررسی پارامترهای خون‌شناسی نه تنها ابزاری ارزشمند برای ارزیابی سلامت و سطح استرس ماهیان در معرض شوری‌های مختلف فراهم می‌کند بلکه، انعکاس‌دهنده هزینه متابولیک سنگین سازگاری با این شرایط و پیامدهای آن برای رشد، بازماندگی و عملکرد سیستم ایمنی است. درک این الگوها برای تعیین محدوده‌های تحمل گونه‌ای، مدیریت بهینه پرورش در شرایط متغیر محیطی و طراحی پروتکل‌های کاهش استرس ضروری می‌باشد. تغییرات شوری منجر به بروز پاسخ‌های خون‌شناسی متنوع و اغلب گونه‌ای می‌شود. اگرچه جهت این تغییرات در گونه‌های مختلف یکسان نیست، لذا هدف از این پژوهش مروری بر اثرات شوری بر شاخص‌های خون‌شناسی در ماهی‌های مختلف می‌باشد.

کلمات کلیدی:

اریتروسیت، تنظیم اسمزی، هماتوکریت، هموگلوبین.