همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

میوه نسترن به دلیل دارا بودن پروفایل غنی از متابولیت‌های ثانویه، از جمله ترکیبات فنولی، فلاونوئیدها، اسیدهای آلی و آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمند، پتانسیل بالایی در کاربردهای دارویی، صنایع غذایی و محصولات آرایشی-بهداشتی دارد. با این حال، استخراج موثر این ترکیبات از ماتریکس‌های پیچیده گیاهی، به دلیل ساختار سلولی مقاوم و حساسیت بسیاری از این مواد به عوامل حرارتی، همواره یک چالش فنی بوده است. روش‌های سنتی استخراج، نظیر استخراج با حلال ، علاوه بر زمان‌بر بودن و مصرف بالای حلال‌های آلی، اغلب منجر به تخریب ترکیبات حساس و کاهش کیفیت عصاره نهایی می‌شوند. در این راستا، فناوری استخراج با کمک امواج مایکروویو (Microwave – Assisted Extraction - MAE) به عنوان یک جایگزین سبز، سریع و کارآمد مطرح شده است. این مقاله مروری با هدف بررسی جامع نقش فناوری مایکروویو در بهبود ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی، پایداری ترکیبات زیست‌فعال و قابلیت دسترسی زیستی محصولات نسترن تدوین شده است. در این راستا، مکانیسم‌های اثر شدت انرژی مایکروویو و فشار عملیاتی بر حفظ آنتوسیانین‌ها، اسید اسکوربیک و ترکیبات فنلی مورد تحلیل قرار گرفته است. همچنین، تأثیر پارامترهای فرآیندی نظیر توان دستگاه، فشار محیط و میزان نمونه روی ویژگی‌های بافتی، رنگ و ریزساختار محصول بررسی شده است. یافته‌های حاصل از این مرور نشان می‌دهد که استفاده از فناوری مایکروویو، به‌ویژه در شرایط بهینه فشار و توان، می‌تواند علاوه بر کاهش زمان فرآیند و مصرف انرژی، منجر به حفظ بالای ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و بهبود قابلیت دسترسی زیستی (Bioaccessibility) آنتوسیانین‌های هدف در دستگاه گوارش شود.

کلمات کلیدی:

آنتی‌اکسیدان‌ها، استخراج با کمک مایکروویو، بهینه‌سازی فرآیند، ترکیبات فنولیک، نسترن