مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: مروری بر روش‌های نوین استخراج و نقش نانولیپوزوم‌ها در پایدارسازی ترکیبات زیست‌فعال زالزالک

شناسه مقاله: 1-90-2026

نویسندگان: امیررضا غیبی ، بهرام فتحی آچاچلویی ،

چکیده مقاله

زالزالک (Crataegus spp.) دارای ترکیبات زیست‌فعال نظیر فلاونوئیدها، آنتوسیانین‌ها و پروآنتوسیانیدین‌ها با خواص آنتی‌اکسیدانی است، اما این ترکیبات به حرارت، نور و اکسیداسیون حساس بوده و روش‌های استخراج سنتی (خیساندن، سوکسله) به دلیل زمان طولانی، مصرف بالای حلال و تخریب ترکیبات کارایی محدودی دارند. روش‌های نوین استخراج سبز مانند فراصوت و مایکروویو بازده را افزایش داده و زمان و حلال مصرفی را کاهش می‌دهند. فناوری نانولیپوزوم به عنوان سامانه حامل مؤثر، پایداری، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی عصاره‌های گیاهی را بهبود می‌بخشد. مطالعات انجام گرفته نشان می دهد که نانولیپوزوم‌ها در محصولاتی مانند کره، نوشیدنی کامبوجا و گوشت چرخ‌کرده از افزایش اسیدیته و عدد پراکسید جلوگیری کرده، فساد میکروبی را مهار و طعم نامطلوب را پوشانده‌اند. با وجود موفقیت نانولیپوزوم برای عصاره گیاهانی نظیر انجیر سیاه، برگ زیتون و برگ بو، تاکنون هیچ مطالعه‌ای بر روی تولید و بهینه‌سازی نانولیپوزوم‌های حاوی عصاره زالزالک برای کاربرد در صنایع غذایی انجام نشده است. این شکاف تحقیقاتی در حالی وجود دارد که زالزالک به دلیل غنای ترکیبات فنولی و آنتوسیانینی نیاز مبرمی به محافظت دارد. بنابراین، پژوهش در زمینه بهینه‌سازی فرمولاسیون، ارزیابی پایداری، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی و آزمون‌های حسی در ماتریکس‌های غذایی مختلف برای زالزالک ضروری است. چنین مطالعاتی گامی مؤثر در جهت صنعتی‌سازی زالزالک به عنوان یک افزودنی طبیعی پایدار خواهد بود.

کلمات کلیدی:

زالزالک، نانولیپوزوم، استخراج سبز، ترکیبات زیست فعال