همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

زمینه: فرآورده‌های زنبور عسل از دیرباز به عنوان مواد مغذی و دارویی ارزشمند شناخته شده‌اند. در سال‌های اخیر، تحقیقات نشان داده‌اند که برخی از این فرآورده‌ها میزبان طیف متنوعی از میکروارگانیسم‌های پروبیوتیک هستند. هدف: این مطالعه مروری با هدف بررسی خواص پروبیوتیکی پنج فرآورده اصلی زنبور عسل شامل نان زنبور عسل (Bee bread)، عسل خام (Raw honey)، گرده گل (Bee pollen)، بره موم (Propolis) و ژل رویال (Royal jelly) و همچنین کاربرد بالقوه آن‌ها در تولید غذاهای فراسودمند انجام شد. روش پژوهش: در این مطالعه مروری توصیفی، مقالات مرتبط منتشر شده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی Science Direct، PubMed، Scopus و Web of Science در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ جستجو و پس از اعمال معیارهای ورود (تمرکز بر شناسایی میکروارگانیسم‌های پروبیوتیک در فرآورده‌های زنبور عسل، استفاده از روش‌های مولکولی مانند توالی‌یابی ژن 16S rRNA یا متاژنومیک، و ارزیابی شاخص‌های پروبیوتیکی) در نهایت چهار مقاله مرتبط انتخاب و تحلیل شدند. یافته‌ها: از میان پنج فرآورده اصلی، نان زنبور عسل قوی‌ترین شواهد پروبیوتیکی را نشان داد. در نمونه‌های نان زنبور عسل حاصل از گیاهان کلزا و بیندس، میانگین فراوانی نسبی جنس لاکتوباسیلوس (Lactobacillus) بین 5/51 تا 8/52 درصد گزارش شد. عسل خام (فرآوری‌نشده) نیز حاوی باکتری‌های اسید لاکتیک فروکتوفیل از جمله لاکتوباسیلوس کونکی (Lactobacillus kunkeei) و فروکتوباسیلوس فروکتوزوس (Fructobacillus fructosus) است که به عنوان سویه‌هایی با پتانسیل پروبیوتیکی در نظر گرفته می‌شوند. گرده گل عمدتاً به عنوان یک پری‌بیوتیک بالقوه عمل می‌کند. در مقابل، در مطالعات مورد بررسی، شواهد کافی برای تأیید حضور میکروارگانیسم‌های پروبیوتیک زنده در بره موم و ژل رویال مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: از میان فرآورده‌های زنبور عسل، نان زنبور عسل و عسل خام تنها فرآورده‌هایی هستند که پتانسیل قابل توجهی برای استفاده به عنوان منابع طبیعی پروبیوتیک در تولید غذاهای فراسودمند دارند. استفاده از بره موم و ژل رویال در این زمینه نیازمند انجام پژوهش‌های بیشتر است. محدودیت‌های اصلی این مطالعه شامل تعداد محدود مقالات مرتبط، تنوع در روش‌های ارزیابی شاخص‌های پروبیوتیکی در مطالعات مختلف و فقدان مطالعات بالینی انسانی در این حوزه می‌باشد.

کلمات کلیدی:

پروبیوتیک، نان زنبور عسل، عسل خام، غذای فراسودمند، باکتری‌های اسید لاکتیک