همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

شهد گل‌ها حاوی ترکیبات قندی (ساکارز، گلوکز، فروکتوز)، اسیدهای آمینه (از جمله اسیدهای آمینه غیرپروتئینی مانند GABA و β-آلانین)، ترکیبات فرار (VOCs) و متابولیت‌های ثانویه (فنل‌ها، آلکالوئیدها، فلاونوئیدها) می‌باشد. قندها به ویژه ساکارز به عنوان محرک اولیه جذب زنبور عسل عمل می‌کنند و زنبورها ترجیح زیادی برای شهد با غلظت بالای ساکارز نشان می‌دهند. اسیدهای آمینه غیرپروتئینی اگرچه مستقیماً مزه شهد را تغییر نمی‌دهند، اما یادگیری و حافظه زنبورها را تقویت می‌کنند. ترکیبات فرار (VOCs) نقش اصلی را در جذب زنبورها از فاصله دور ایفا می‌کنند. متابولیت‌های ثانویه شهد نقشی دوگانه دارند: از یک سو با ایجاد مزه تلخ از شهد در برابر ساير شهدخوران محافظت می‌کنند و از سوی دیگر با فعالیت آنتی‌اکسیدانی از سلامت زنبورها حمایت می‌نمایند. تنوع ژنتیکی در درختان میوه هسته‌دار (گیلاس، بادام، هلو) منجر به تفاوت در غلظت قند، ترکیب اسیدهای آمینه و تولید VOCs شهد می‌شود. تنش خشکی حجم شهد را تا ۶۰ درصد کاهش داده و نسبت ساکارز به هگزوزها را کم می‌کند که جذابیت شهد را برای زنبورها کاهش می‌دهد. بر اساس یافته‌ها، انتخاب ارقام با غلظت قند بالا و تولید VOCs جذاب، توجه به همزمانی گلدهی و اثر پایه، خودداری از مصرف آفت‌کش‌های سیستمیک در زمان گلدهی و جایگزینی آن‌ها با بیوآفت‌کش‌ها، راهکارهای کلیدی برای بهبود جذب زنبور عسل و افزایش کارایی گرده‌افشانی در باغات میوه هستند.

کلمات کلیدی:

شهد، زنبور عسل، ترکیبات فرار، گیرنده‌های چشایی، متابولیت‌های ثانویه