همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

زنبور عسل (Apis mellifera) یکی از مهم‌ترین گرده‌افشان‌های اکوسیستم‌های طبیعی و کشاورزی به شمار می‌رود و نقش اساسی در حفظ تنوع زیستی، پایداری اکوسیستم‌ها و امنیت غذایی جهانی ایفا می‌کند. با این حال، طی دهه‌های اخیر تغییر کاربری اراضی، گسترش کشاورزی فشرده، افزایش کشت‌های تک‌محصولی، تخریب زیستگاه‌ها و تغییرات اقلیمی موجب کاهش تنوع گیاهی و محدود شدن منابع غذایی در دسترس زنبورهای عسل شده است. این شرایط نه تنها کیفیت و کمیت منابع گرده و شهد را کاهش داده، بلکه سلامت، بقا و عملکرد کلنی‌ها را نیز تحت تأثیر قرار داده است. مطالعات نشان داده‌اند که دسترسی به طیف متنوعی از گونه‌های گیاهی گلدار موجب بهبود وضعیت تغذیه‌ای زنبورها، افزایش مقاومت در برابر عوامل بیماری‌زا، ارتقای عملکرد سیستم ایمنی و افزایش موفقیت تولیدمثلی کلنی‌ها می‌شود. در مقابل، محیط‌های دارای تنوع گیاهی پایین و منابع غذایی یکنواخت، زنبورها را در برابر تنش‌های محیطی، انگل‌ها و بیماری‌ها آسیب‌پذیرتر می‌کنند. در این مقاله مروری، نقش تنوع گیاهی در تأمین نیازهای تغذیه‌ای زنبور عسل، تأثیر آن بر سلامت و پایداری کلنی‌ها، ارتباط آن با مقاومت در برابر تنش‌های محیطی و بیماری‌ها، و همچنین اهمیت راهکارهای مبتنی بر طبیعت در احیای زیستگاه‌های گرده‌افشان مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که افزایش تنوع گیاهی از طریق توسعه کریدورهای گرده‌افشانی، استقرار نوارهای گلدار، تنوع‌بخشی به سامانه‌های زراعی و حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی می‌تواند به عنوان راهکاری مؤثر برای حفظ جمعیت زنبورهای عسل و ارتقای خدمات اکوسیستمی مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی:

واژگان کلیدی: زنبور عسل، تنوع گیاهی، تنوع زیستی، گرده‌افشانی، سلامت کلنی، راهکارهای مبتنی بر طبیعت