همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

گرده‌افشانی حشرات، به‌ویژه زنبور عسل، نقش حیاتی در تولید محصولات باغبانی، از جمله درختان میوه هسته‌دار (جنسPrunus ) دارد. این مقاله با هدف بررسی اهمیت زنبور عسل در افزایش کمّی و کیفی سه محصول کلیدی گیلاس، بادام و هلو انجام شد. در این مقاله مروری سعی شده است با بررسی منابع به اهمیت نقش حشرات گرده افشان بویژه زنبورعسل در جهت افزایش محصول در برخی درختان میوه مهم پرداخته شود. بررسي¬ منابع نشان می‌دهد که گیلاس به دلیل خودناسازگاری، کاملاً به گرده‌افشانی حشرات وابسته است و حذف آن‌ها میوه‌بندی را تا ۹۷ درصد کاهش می‌دهد. زنبور عسل با فراوانی نسبی ۵۷ درصد، غالب‌ترین بازدیدکننده گل‌های گیلاس است، اگرچه زنبورهای وحشی کارایی بیشتری در هر بار بازدید دارند. توليد محصول در بادام بطور کامل وابسته به زنبور عسل است؛ ارقام سنتی کاملاً نیازمند گرده‌افشانی حشرات بوده و حتی ارقام خودبارور جدید نیز با حضور زنبور عسل افزایش ۶۰ درصدی میوه‌بندی نشان می‌دهند. در هلو علی‌رغم خودباروری، بازدید زنبورها باعث افزایش ۱۵ تا ۳۰ درصدی تشکیل میوه و بهبود یکنواختی می‌شود. زنبورهای بامبل بومی در شرایط گلخانه عملکرد بهتری نسبت به زنبور عسل دارند. مدیریت بهینه شامل استقرار 5/1 تا ۵ کلنی زنبور عسل در هکتار برای گیلاس، ۲ تا ۳ کلنی برای بادام و ۱ تا ۲ کلنی برای هلو، همراه با حفظ زیستگاه‌های حشرات وحشی و کاشت ارقام گرده‌دهنده مناسب است. ارزش اقتصادی خدمات گرده‌افشانی زنبور عسل برای اين محصولات بالا بوده که نشان‌دهنده نقش استراتژیک این حشره در کشاورزی پایدار است.

کلمات کلیدی:

بادام، گرده‌افشانی، گیلاس، زنبور عسل، هلو