همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

فرومون‌ها بخشی از ترکیبات ارتباطی میان جانداران به شمار می‌روند و در حشرات اجتماعی نقش مهمی در هماهنگی رفتارهای جمعی دارند. فرومون‌ها می‌توانند واکنش‌هایی مانند هشدار، دفاع، تجمع، شناسایی افراد کلونی، جفت‌گیری و استفاده از منابع غذایی را تنظیم کنند. از نظر عملکردی نیز به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: فرومون‌های آزادکننده که موجب تغییرات سریع رفتاری می‌شوند و فرومون‌های آغازگر که با ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی بلندمدت بر رفتار آینده تأثیر می‌گذارند. در زنبور عسل ارتباط شیمیایی یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ سازمان اجتماعی کلونی است. لاروها با تولید مجموعه‌ای از فرومون‌ها، به‌ویژه استرهای اسیدهای چرب، رفتار زنبورهای کارگر را تنظیم می‌کنند. این ترکیبات می‌توانند رفتارهایی مانند تغذیه لاروها، فعالیت غدد هیپوفارنژیال زنبورهای پرستار و پوشاندن سلول‌های نوزادان را تحریک کنند و در برخی موارد از رشد تخمدان‌های زنبورهای کارگر جلوگیری نمایند. علاوه بر این، ترکیب فرار E‑β‑ocimene که توسط لاروها تولید می‌شود در تنظیم بلوغ رفتاری کارگران و تعادل وظایف در کلونی نقش دارد. زنبورهای کارگر نیز با تولید فرومون‌های مختلف در ارتباطات درون کلونی مشارکت می‌کنند. ترکیبی مانند اتیل اولئات می‌تواند آغاز رفتار جستجوی غذا در زنبورهای جوان‌تر را به تأخیر بیندازد و در تنظیم تقسیم کار وابسته به سن نقش داشته باشد. همچنین فرومون‌های غده ناسانوف به عنوان سیگنال‌های جذب عمل کرده و در هدایت زنبورها به منابع غذایی، آب یا محل تجمع کلونی اهمیت دارند. علاوه بر این، فرومون‌های هشداردهنده باعث ایجاد واکنش‌های دفاعی هماهنگ در برابر تهدیدها می‌شوند. ملکه نیز با ترشح مجموعه‌ای از فرومون‌ها حضور و وضعیت تولیدمثلی خود را به کارگران اعلام می‌کند. این ترکیبات علاوه بر جذب کارگران، رشد تخمدان‌های آنها را مهار کرده و ساختار تولیدمثلی کلونی را حفظ می‌کنند. در مجموع، فرومون‌های تولید شده توسط لاروها، کارگران و ملکه، شبکه‌ای از ارتباطات شیمیایی ایجاد می‌کنند که هماهنگی فعالیت‌ها و پایداری کلونی را ممکن می‌سازد.

کلمات کلیدی:

فرومون‌ها، کلونی زنبور عسل، سازمان اجتماعی، تقسیم کار، ارتباطات شیمیایی