مقاله پذیرفته شده در همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

عنوان مقاله: نقش هوش مصنوعی در مدیریت هوشمند زنبورداری، پایش سلامت کلنی‌های زنبور عسل و حفاظت از اکوسیستم‌ها

شناسه مقاله: 1-45-2026

نویسندگان: اشکان مصطفی نژاد ، نادیا سعادتی ،

چکیده مقاله

زنبور عسل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گرده‌افشان‌های طبیعی، نقشی اساسی در حفظ تنوع زیستی، امنیت غذایی و پایداری اکوسیستم‌ها ایفا می‌کند. کاهش جمعیت زنبورهای عسل در سال‌های اخیر به دلیل عواملی نظیر تغییرات اقلیمی، استفاده بی‌رویه از آفت‌کش‌ها، تخریب زیستگاه‌ها، آلودگی محیط زیست و شیوع بیماری‌ها و آفات، به یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی و کشاورزی تبدیل شده است. در این شرایط، روش‌های سنتی زنبورداری پاسخگوی نیازهای مدیریتی نوین نبوده و ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند بیش از گذشته احساس می‌شود. در دهه اخیر، فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی (AI)، یادگیری ماشین (ML)، یادگیری عمیق (DL)، اینترنت اشیا (IoT)، Edge Computing و سامانه‌های پایش هوشمند، تحولی گسترده در زنبورداری دقیق ایجاد کرده‌اند. این فناوری‌ها با تحلیل داده‌های حاصل از حسگرهای محیطی، تصاویر، سیگنال‌های صوتی و داده‌های رفتاری زنبورها، امکان پایش بلادرنگ سلامت کلنی‌ها، تشخیص بیماری‌ها، پیش‌بینی رفتار زنبورها و مدیریت هوشمند کندوها را فراهم می‌کنند. مقاله حاضر به بررسی جامع نقش هوش مصنوعی در مدیریت هوشمند زنبورداری، پایش سلامت کلنی‌ها و حفاظت از اکوسیستم‌ها می‌پردازد. همچنین مهم‌ترین چالش‌ها، محدودیت‌ها و روندهای آینده پژوهش در این حوزه مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که توسعه سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند نقش مهمی در کاهش تلفات کلنی‌ها، افزایش بهره‌وری زنبورداری، توسعه کشاورزی پایدار و حفاظت از تنوع زیستی ایفا کند.

کلمات کلیدی:

هوش مصنوعی، زنبورداری هوشمند، زنبور عسل، اینترنت اشیا، یادگیری ماشین، یادگیری عمیق، سلامت کلنی، حفاظت اکوسیستم