همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

زمینه: کارکردهای بوم‌شناختی به‌عنوان شالوده خدمات اکوسیستمی، بقا و رفاه جوامع انسانی را تضمین می‌کنند. با این‌حال، تشدید فعالیت‌های انسانی و تغییر اقلیم در دهه‌های اخیر، این کارکردها را در مقیاسی بی‌سابقه دچار دگرگونی کرده است. هدف: این مقاله مروری نظام‌مند با هدف شناسایی و تبیین پیامدهای تخریب انسانی و تغییر اقلیم بر کارکردهای بوم‌شناختی، تحلیل مکانیسم‌های اثرگذاری و تعاملات هم‌افزایانه آنها، و ارائه چارچوبی برای احیای بوم‌شناختی مبتنی بر طبیعت تدوین شده است. روش پژوهش: مطالعه با مرور نظام‌مند منابع علمی معتبر شامل مقالات نمایه‌شده در پایگاه‌های Web of Science، Scopus و Google Scholar و تحلیل محتوای کیفی ۶۵ مقاله کلیدی در بازه زمانی ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. یافته‌ها: سه مؤلفه اصلی تغییرات جهانی شامل افزایش غلظت دی‌اکسیدکربن اتمسفری (از ۲۸۰ به بیش از ۴۲۰ پی‌پی‌ام)، دگرگونی چرخه نیتروژن (افزایش ۱۲۰ درصدی تثبیت نیتروژن) و تغییرات کاربری اراضی (تغییر یک‌سوم تا نیمی از سطح خشکی‌ها) به‌طور هم‌زمان بر سطوح ژن، گونه، جمعیت، جامعه و اکوسیستم تأثیر گذاشته‌اند. جابه‌جایی گونه‌ها با سرعت ۱۷ تا ۷۲ کیلومتر در دهه، گسیختگی شبکه‌های غذایی، کاهش تولید اولیه (۴۸ درصد از تولید بالقوه) و افزایش ریسک عبور از نقاط وارونگی از مهم‌ترین پیامدها هستند. تعاملات هم‌افزایانه میان گرمایش و اتریفیکاسیون، گرمایش و صید بی‌رویه، و اسیدی شدن اقیانوس و هیپوکسی، اثرات تخریب را به‌طور غیرخطی تشدید کرده‌اند. نتیجه‌گیری: مدیریت پایدار اکوسیستم‌ها نیازمند رویکردی یکپارچه و تطبیقی است که هم‌زمان به کاهش فشارهای محلی انسانی، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و احیای بوم‌شناختی مبتنی بر طبیعت با تأکید بر افزایش تاب‌آوری و تنوع زیستی توجه داشته باشد.

کلمات کلیدی:

کارکردهای بوم‌شناختی، تنوع زیستی، نقاط وارونگی، احیای مبتنی بر طبیعت