همایش ملی احیای بوم‌شناختی بر پایه طبیعت با تاکید بر زنبورعسل

چکیده مقاله

بادبردگی سموم یکی از مهم‌ترین پیامدهای ناخواسته مکانیزاسیون کشاورزی است که به‌طور مستقیم سلامت گرده‌افشان‌ها، به‌ویژه زنبور عسل، را تهدید می‌کند. این پدیده با انتقال ذرات ریز آفت‌کش‌ها به خارج از محدوده هدف، مسیر پنهانی برای مواجهه حاد و زیرکشنده زنبورها با ترکیباتی نظیر نئونی‌کوتینوئیدها و قارچ‌کش‌ها ایجاد می‌نماید. هدف این مطالعه، ارائه یک تحلیل میان‌رشته‌ای از پیوند میان پارامترهای فنی سمپاشی، فرآیندهای فیزیکی بادبردگی و پیامدهای بیولوژیک آن بر سلامت کلونی‌های زنبور عسل است. این پژوهش با رویکرد مرور نظام‌مند و بر اساس دستورالعمل PRISMA 2020 انجام شد. در مجموع ۱۰۸ منبع علمی منتخب از پایگاه‌های بین‌المللی و داخلی (۲۰۱۰–۲۰۲۵) مورد تحلیل تماتیک قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که نوع نازل، فشار کاری، اندازه قطرات (VMD) و شرایط باد، نقش تعیین‌کننده‌ای در شدت بادبردگی دارند. نازل‌های القای هوا (AI/TTI) و کاهش فشار کاری می‌توانند پتانسیل دریفت را تا ۷۰٪ کاهش دهند. از منظر زیستی، مواجهه مزمن و هم‌افزای زنبورها با دوزهای زیرکشنده سموم منجر به اختلال در جهت‌یابی، کاهش کارایی گرده‌افشانی و تسریع فروپاشی کلونی می‌شود. همچنین، فناوری‌های نوین نظیر پهپادهای مجهز به سامانه نرخ متغیر (VRS) و سامانه‌های هشدار مبتنی بر اینترنت اشیاء (IoT)، در صورت مدیریت صحیح جریان و هماهنگی زمانی با زنبورداران، پتانسیل بالایی در کاهش مواجهه غیرهدفمند دارند. این مقاله نتیجه‌گیری می‌کند که گذار از مکانیزاسیون تولیدمحور به «مکانیزاسیون پایدار و اکولوژی‌محور» شرط لازم برای حفظ امنیت غذایی و پایداری تنوع زیستی، به‌ویژه در اقلیم‌های خشک و بادخیز ایران، است.

کلمات کلیدی:

بادبردگی سم، زنبورعسل، کشاورزی دقیق، نازل ضد بادبردگی، پهپاد کشاورزی.